Kort antwoord

Wat maakt een prompt toetsbaar?

Een toetsbare opdracht noemt wat de AI moet doen, welke bron mag worden gebruikt, hoe het antwoord eruit moet zien en wanneer het antwoord moet stoppen. Geef ook aan wat er moet gebeuren als de bron geen antwoord bevat. Je hoeft geen magische zinsbouw te zoeken. OpenAI beschrijft in zijn modeloptimalisatiegids dat duidelijke instructies en evaluaties samen nodig zijn: een mooi antwoord zonder vooraf bepaald beoordelingspunt vertelt weinig.

Begin met een taak op fictieve of openbare gegevens. Bijvoorbeeld: 'Vat deze openbare leveringsvoorwaarden samen voor een nieuwe medewerker. Gebruik alleen de tekst hieronder. Geef maximaal vijf punten, noem bij elk punt de paragraaf en zeg het expliciet als een vraag niet wordt beantwoord.' Hiermee is een antwoord te vergelijken met de oorspronkelijke tekst. De prompt verleent geen extra rechten; de gekozen app en het organisatiebeleid bepalen welke gegevens je mag invoeren.

Bouwstenen

Welke onderdelen horen in de opdracht?

Noem eerst de doelgroep en het doel. Een antwoord voor een jurist heeft een andere vorm dan een eenvoudige uitleg aan een nieuwe collega. Scheid daarna taak en bron: 'haal de geldigheidsduur uit dit document' is duidelijker dan 'vertel alles over dit contract'. Geef een gewenst formaat, bijvoorbeeld een tabel met vraag, antwoord, bronpassage en onzekerheid. Dat helpt de menselijke controle, maar garandeert geen juistheid.

Voeg een regel voor ontbrekende informatie toe. Laat het systeem 'niet in de bron gevonden' antwoorden in plaats van een plausibele aanvulling te verzinnen. Vraag bij berekeningen om de gebruikte getallen afzonderlijk te noemen, zodat een medewerker kan narekenen. OpenAI's uitleg over onjuiste antwoorden maakt duidelijk waarom een overtuigende toon geen betrouwbaarheidsmaat is. Het controlepunt moet buiten de tekst zelf liggen: de originele bron of een deskundige beoordeling.

Voorbeeld

Hoe ziet een complete opdracht eruit?

Schrijf een prompt in vier blokken. Doel: maak een interne samenvatting van één productblad. Bron: alleen de aangeleverde openbare producttekst. Uitvoer: maximaal zes bullets, elk met een korte bronverwijzing. Controle: noem alle getallen letterlijk, verzin geen voorwaarden en geef een aparte lijst met vragen die de tekst niet beantwoordt. Deze structuur is bewust saai: zij maakt fouten zichtbaar en laat de lezer snel bepalen of de samenvatting bruikbaar is.

Test de opdracht op drie bronversies: één complete, één met een ontbrekend antwoord en één met tegenstrijdige informatie. Een prompt die alleen op het makkelijke voorbeeld werkt, is nog niet af. Let vooral op verzonnen verwijzingen, weggelaten beperkingen en de neiging om tegenstrijdigheden glad te strijken. Bewaar prompt en bronversie bij de beoordeling, anders kun je een latere verbetering niet eerlijk vergelijken.

Veiligheid

Waarom zijn promptregels geen beveiligingslaag?

Schrijf gerust 'gebruik alleen deze bron', maar vertrouw er niet op als enige gegevensmaatregel. De app kan andere verbindingen hebben en documenten kunnen zelf instructies bevatten die het model proberen te beïnvloeden. OWASP beschrijft prompt-injectie als een risico waarbij invoer het gedrag van een systeem ongewenst verandert. Beperk daarom ook bronrechten, toegestane tools en de mogelijkheid om acties uit te voeren.

Bij interne of persoonsgegevens moet je eerst bepalen of de gekozen productvorm die gegevens mag verwerken. Maskeren is geen automatisch bewijs van anonimiteit; een combinatie van details kan nog steeds herleidbaar zijn. Voor een promptoefening zijn fictieve gegevens eenvoudiger en veiliger. Laat een medewerker pas na controle een tekst extern gebruiken of een wijziging in een bronsysteem doorvoeren.

Beoordeling

Wanneer werkt de opdracht goed genoeg?

Maak vooraf een korte scorekaart: zijn alle verplichte punten aanwezig, komen feiten uit de bron, is onzekerheid zichtbaar en is het formaat bruikbaar? Markeer per testgeval de eerste fout die je zou moeten herstellen. Verbeter één onderdeel van de opdracht tegelijk en voer dezelfde testset opnieuw uit. Zo kun je onderscheiden of een wijziging echt helpt of alleen één voorbeeld mooier maakt.

Krijg je ondanks een duidelijke prompt steeds dezelfde fout, kijk dan naar de bron, taakafbakening of gebruikte toepassing. Een prompt is geen oplossing voor ontbrekende rechten, slechte documenten of een ongeschikt proces. Volg daarna de proefkaart en de meetmethode voor echte werkverbetering.

Verantwoording

Bronnen en controle

Auteur
Jesse Dekkers, Redactioneel verantwoordelijke, Palisade. Verantwoordelijk voor de inhoud en actualisering van deze Palisade Kennisgids.
Inhoudelijke controle
Jesse Dekkers op 25 oktober 2026
Werkwijze
Brononderzoek in officiële model- en beveiligingsdocumentatie, gecontroleerd op 25 oktober 2026. De voorbeeldprompt is een oefening, geen gemeten klantresultaat.